• White Facebook Icon
  • White Instagram Icon
  • White YouTube Icon

Słownik spadochronowy

Jak w każdym nietypowym środowisku i wśród skoczków występuje specyficzny slang, język, który, osobom spoza spadochroniarstwa, może być ciężko zrozumieć. Dlatego, aby się nie pogubić, szczególnie, jeśli wśród skydiverów jest się nowym, przygotowałam małą ściągawkę. Słownik podzieliłam na kilka kategorii. Mam nadzieję, że będzie on pomocny i już żaden młody student nie będzie zawstydzony, że nie rozumie swoich kolegów z lotniska. :) 

 

 

ŻYCIE NA STREFIE

 

blade (czyt. blejd) - są to długie, wąskie flagi, w kształcie przypominające pióro lub liścia. Przedstawiają zazwyczaj logo strefy, tunelu lub producentów sprzętu spadochronowego, a na strefie często oddzielają strefy do lądowania np. dla swooperów, tandemów czy kamerzystów. 

boogie - zorganizowana impreza spadochronowa, trwająca zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni. Od regularnych skoków różnie ją często temat przewodni (np. halloween boogie, summer boogie) lub inny rodzaj samolotu niż zazwyczaj lata na danej strefie (np. heli boogie, skyvan boogie), a także obecność load organizerów, sponsorów oraz nagród od nich. Często z udziałem w boogie wiąże się konieczność wcześniejszego zapisania i wniesienia opłaty rejestracyjnej. 

briefing - rozmowa z instruktorem lub członkiem załogi strefy, podczas której przekazuje nam on najważniejsze zasady skoków na danej strefie, pokazuje nam mapę lotniska, reguły lądowań itp. W briefingu bierzemy udział wtedy, kiedy pierwszy raz odwiedzamy daną strefę. Briefing może odbyć się też przed jakimś szczególnym skokiem (np. nocnym, na plażę itp.) lub dniem, podczas którego zmieniają się niektóre zasady - lądowania, wyrzutów itp.

camp - szkolenie (dodatkowe, nie podstawowe) o konkretnej tematyce. Składa się zazwyczaj z części teoretycznej oraz skoków i ich omównienia. W Polsce zazwyczaj można spotkać się z campami trackowymi, latania na czasy (tzw. swoop camp), płaskimi, head upowymi itp.

W zależności od tematyki, camp może być przeznaczony dla od kilku do kilkunastu osób. Zazwyczaj wiąże się z opłatą za camp oraz trochę droższymi biletami do samolotu.

coach - osoba, często z uprawnieniami instruktorskimi (ale nie koniecznie - może to być po prostu skoczek z dużymi umiejętnościami, np. latający dużo w tunelu), z którą możemy szlifować nasze umiejętności latania w różnych stylach. Coacha możne uczyć indywidualnie lub grupy kilku osobowe. Jest też drugie, mniej popularne w Polsce znaczenie słowa coach - to w systemie USPA najniższe, podstawowe uprawnienie instruktorskie. Taki coach zazwyczaj opiekuje się studentami przed zdobyciem przez nich pierwszej licencji. 

coaching nauka latanie przez coacha. Słowo szczególnie często używane w tunelach aerodynamicznych, gdzie poza czasem tunelowym, możemy zakupić i umówić się na coaching właśnie. 

cyfra - ilość skoków skoczka

hangar - to po prostu hala, służący do zabezpieczania samolotów przed działaniem czynników atmosferycznych. Czasem na strefach (w Polsce np. w Sky Force i Skydive.pl) hangar w ciągu dnia spełnia funkcję układalni i to tam odbywa się całe funkcjonowanie strefy. Na innych z kolei (np. Pyrlandia Boogie, Sky Camp) hangar znajduje się na uboczu lotniska i używany jest tylko i wyłącznie w celu przechowywania w nocy samolotu.

kolejność wyjścia - to ustalony porządek, w którym osoby lub grupy wyskakują z samolotu podczas wyrzutu. Modelową kolejnością wyjścia jest: osoby wykonujące skok niski (hop n’ pop), tracki, płaskie (od największych do najmniejszych), freefly (od największych do najmniejszych), studenci AFF, tandemy, wingsuity i na jej podstawie kierownik skoków lub inna kompetentna osoba na strefie ustala kolejność wyjść podczas każdego wylotu.

kontenery/baraki - te słowa w spadochroniarstwie nie mają innego znaczenia niż w języku ogólny. Natomiast na strefach spadochronowych kontenery często wykorzystywane są do budowy pokoi noclegowych i łazienek, dlatego skoczkowie często z tym słowem mogą się spotkać.

load organiser - instruktorzy lub skoczkowie, którzy podczas boogie coachują grupy w różnych stylach latania. 

manifest - manifest to to okienko (ewentualnie pomieszczenie, lada itp.) z bardziej lub mniej uśmiechniętą dziewczyną, w którym planujesz się na skoki. W zależności czy strefa posiada osobną recepcję lub biuro, manifest może spełniać wiele różnych funkcji: rejestracja skoczków i załatwianie całej papierowej roboty na strefie (takie jak weryfikacja licencji, karty sprzętu, ubezpieczenia), przygotowuje listy załadowczej, pobieranie wszystkich opłat, sprzedawanie biletów do samolotu i karnetów na układki, informowanie skoczków (na przykład przez głośnik o wylotach). Czasem manifest zajmuje się także całą działką tandemową, różnie to na strefach bywa. A skąd ta dziwna nazwa? Na okrętach manifestem nazywa się szczegółowy wykaz ładunków statków, a że manifest spadochronowy wykonuje listy załadowcze właśnie, to nazwa ta została na strefy zapożyczona.

pakerek/packboy/powertool - to taki kawałek srebrnego, metalowego patyczka z białą linką służący ludziom układającym spadochron do zamykania pokrowca.

planówka/lista załadowcza - lista osób lecących w wylocie.

rękaw - biało-czerwona skarpeta powiewająca na specjalnym maszcie lub szczycie dachu, informująca użytkowników lotniska o kierunku wiatru.

rigger - mechanik spadochronowy, osoba wykonująca między inny przegląd sprzętu i co półroczne przekładanie spadochronu zapasowego. 

separacje - długość przerwy jaką należy zrobić między wyjściem kolejnych skoczków/grup z samolotu. Zazwyczaj wynoszą one od kilku do kilkunastu sekund.

spadochroniarnia - ja osobiście rzadko się spotykam z tym słowem i mam wrażenie, że za każdym razem ma trochę inne znaczenie. W zależności od lotniska i zwyczajów, może być to synonim układalni, magazynu spadochronowego lub po prostu budynku/pomieszczenia/hali, które zajmują skoczkowie spadochronowi na danym lotnisku.

swooper - osoba uprawiająca swooping, czyli bardzo szybkie i widowiskowe latanie na małej czaszy.

stand by - przestój w wykonywaniu skoków, gotowość do skoków.

strefa oczekiwania - obszar, po którym poruszasz się między otwarciem spadochronu, a rozpoczęciem rundy do lądowania.

strefa spadochronowa - firma zajmująca się organizacją skoków na danym lotnisku. Strefy spadochronowe posiadają swoją ukladalnie, samolot, oferują skoki sportowe, szkoleniowe i w tandemie. Nie jest to jednak tylko miejsce same w sobie. Nie każde lotnisko jest strefą spadochronową mimo, że teoretycznie skoki można by na nim wykonywać. Jest to raczej połączenie lotniska z firmą organizującą na niej skoki. 

strzała - jest to duży znak w kształcie strzały leżący na ziemi, widoczny "z góry", pokazujący skoczkom kierunek do lądowania.

strzelać się/mieć ratowanie - wypinanie spadochronu głównego z powodu awarii i otwieranie spadochronu zapasowego.

swoop pond - wąski i długi staw, służący swooperom do trenowania latania na czaszy.

aeroklub - stowarzyszenie lotnictwa sportowo-turystycznego, organizacja. Niekiedy aerokluby wciąż zajmują się organizacją skoków spadochronowych (ale raczej niskich, ze starych samolotów, jeśli kursów spadochronowych to static line), jednak większość z nich tą działkę przekazała już strefom spadochronowym. 

układacz - osoba układająca spadochrony.

układalnia - pomieszczenie służące do układania spadochronów.

układka - jednorazowe ułożenie spadochronu po skoku.

weather hold - przestój w skokach spowodowany niekorzystną pogodą.

wingload - stosunek masy ciała skoczka wraz ze sprzętem (w lbs) do wielkości czaszy spadochronu (w stopach kwadratowych). Brzmi kosmicznie? Może trochę, jednak obliczanie go jest dziecinnie łatwe. A przydaje się między innymi podczas kupna nowego sprzętu czy ustalenia kolejności wyjścia z samolotu.

wylot - kolejny lot samolotu w celu wyrzutu skoczków.

zaciągałka/tasiemka - to to coś co wygląda jak ucięta smycz do kluczy. Spełnia dokładnie tę samą funkcję, co packboy. Często dołączone są one przy zakupie sprzętu spadochronowego lub rozdawane za darmo w celu promocji stefy/sprzętu, dlatego na strefach zawsze jest tak ich dużo.

zaplanować się - zapisać się na wylot.

znaki - poziome znaki w kształcie litery T oraz X leżące na ziemi, widoczne "z góry". Informują innych użytkowników lotniska, że w danym dniu odbywają się skoki spadochronowe. Może również służyć skoczkom w wyznaczaniu kierunku lądowania zamiast strzały.

 

 

SPRZĘT SPADOCHRONOWY

 

Budowa spadochronu i wszystkie jego części to ogromny temat na zupełnie inny post. Poznając swój sprzęt, skoczek co chwile spotyka się z kolejnym dziwnym, nieznanym mu słowem. Poniżej tylko część z tych, na które możemy się natknąć.  

 

akustyk - wysokościomierz akustyczny, dźwiękowy, czyli ten, który mamy w kasku. Poza wysokościomierzem akustycznym, każdy skoczek ma także drugi - na ręce.

full face - kask z szybką. Używany przede wszystkim w tunelu, ale przez skoczków również bardzo lubiany. 

klamka - metalowy uchwyt od otwarcia spadochronu zapasowego

kołki - linki sterownicze

kontener - pokrowiec spadochronowy

poduszka - miękki uchwyt (czy to od otwarcia spadochronu zapasowego, wypięcia spadochronu głównego czy uchwyt pilocika).

zamki - system trójkółkowy 

zapas - spadochron zapasowy

zamki-zapas - w skrócie procedura awaryjna polegająca na wypięciu najpierw spadochronu głównego, a następnie aktywowaniu spadochronu zapasowego. W tym kontekście zamki oznaczają uchwyt od wyczepienia czaszy głównej, a zapas - uchwyt od otwarcia spadochronu zapasowego.

 

 

JEDNOSTKI  

 

knot/węzeł - Jednostka prędkości, równa jednej mili morskiej na godzinę. Stosowana do określania prędkości samolotów i wiatru. Łatwo się przelicza, bo 1 węzeł to około 0,51 m/s.

feet/stopa -to jednostka, w której w wielu krajach podaje się wysokość skoków. 1 stopa = 30,480 cm, czyli 1 m = około 3,3 stóp. 

square foot/sq ft - stopa kwadratowa, czyli ta jednostka w której mierzy się powierzchnie spadochronu. 

lbs - funt, czyli jednostka masy odpowiadająca 0,45 kg. Może przydać się, gdy będziesz kupować używany sprzęt na zagranicznym forum.

 

 

METEOROLOGICZNE

 

Meteorologia jest bardzo obszernym tematem i kopalnią trudnych słów. Mimo, że w spadochroniarstwie wymagania jej znajomości są coraz mniejsze, to kilka podstawowych nazw warto kojarzyć. 

 

cumulonimbus (Cb) - gęsta chmura burzowa rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, przypominająca wieżę, kalafiora czy innego grzyba. Jak cumulonimbusa dostrzeżemy na niebie, możemy spodziewać się gwałtownych opadów i wyładowań atmosferycznych oraz wstrzymania skoków. Dla nas skoczków są szczególnie niebezpieczne, potrafią "wyciągnąć" skoczka lecącego na czaszy nawet na kilka tysięcy metrów. Dla przypomnienia - w takiej sytuacji warto wypiąć RSL, a następnie czaszę główną i otworzyć zapas jak już będziemy poza zasięgiem chmury. 

cumulus (Cu) - to te takie słodkie małe baraneczki, na dość niskich wysokościach (600 - 2500 m), przez które czasem się przelatuje, nawet już lecąc na czaszy. Są niegroźne i milusie. Mogą być delikatnie wilgotne "w dotyku", ale nie grożą z nich opady deszczy. 

stratus (St) - czyli szaro-bura pierzyna wisząca poniżej 600 metrów nad ziemią, która jak rano widzimy, wiemy że nic z dzisiejszych skoków już nie będzie. Często pada z niej mżawka. Ochładza temperaturę powietrza. Nic ciekawego - nie lubimy.

cirrus (Ci) - cirrusy to te chmury bardzo wysoko, które wyglądają jak rozciągnięte na niebie białe piórka. Skoczków właścicie nie dotyczą, bo występują na wysokości powyżej 6 tys. metrów. Ale mogą zwiastować brzydką pogodę wciągu około 2 dni.

 

Występują oczywiście jeszcze inne rodzaje chmur. Ja omówiłam kilka "podstawowych". 

 

termika - inaczej prądy wznoszące. Powstają wtedy, gdy w słoneczne dni grunt się nagrzewa, a ciepłe powietrze wytworzone przy ziemi, zamienia się w gorące bąble lecące do góry. Nie najprzyjemniejsza sytuacja dla skoczków. Warto pamiętać, że różne typy podłoża inaczej się nagrzewają, dlatego mimo, że nad trawą na lotnisku może latać wam się dobrze, to po wleceniu nad asfaltową drogę może tak wesoło już nie być.

rotory - są to takie silne zawirowania powietrza powstające często np. przy budynkach. Są dla skoczków bardzo niebezpieczne, ponieważ potrafią mocno rzucać czaszą lub w skrajnych przypadkach nawet ją zgasić na wysokości, na której bardzo tego nie chcemy. Dlatego jak usłyszysz na lotnisku, że dziś są duże rotory, staraj się nie latać i nie lądować w pobliżu zabudowań. 

 

 

INNE

 

Blue sky/blue skies - z angielskiego oznacza błękitne niebo. I w takim dosłownym tłumaczeniu można spotkać w opisywaniu pogody. "Ale dziś piękny blue sky", znaczy, że niebo jest bezchmurne.  W znaczeniu metaforycznym używa się też jako pozdrowienie spadochronowe. Można dopisać to do życzeń urodzinowych, czy na koniec wiadomości. USPA na przykład kończy każdego maila i list zwrotem Blue Skies właśnie (zamiast Best Regards). Używane jest też jako zamiennik R.I.P. po śmierci skoczka. 

BSBD - Blue Sky Black Dath to taka rozbudowana wersja Blue Sky, używana w sytuacji śmierci skoczka.

ULC - Urząd Lotnictwa Cywilnego, to w nim między innymi załatwiasz takie sprawy jak otrzymanie Świadectwa Kwalifikacji.

KWT - kontrola wiadomości teoretycznych, czyli taki teścik, który powinieneś zdać na początku każdego sezonu.

USPA - United States Parachute Association, czym jest i czym się zajmuje do przeczytania TUTAJ

ŚK (eśka) - Świadectwo Kwalifikacji, licencja wydawana przez ULC. Te wydawane skoczkom spadochronowym mają kolejno oznaczenia PJ(B), PJ(C) oraz PJ(D).

PAŻP - Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, państwowy organ zarządzania ruchem lotniczym, podległy Ministerstwu Infrastruktury i Rozwoju.

 

 

ALFABET FONETYCZNY ICAO  

 

Jest znany również jako alfabet fonetyczny NATO lub międzynarodowy alfabet fonetyczny. Jest system literowania wyrazów używany w lotnictwie podczas prowadzenia komunikacji radiowej, gdzie każdej literze alfabetu odpowiada ustalone słowo.

Jest to system bardzo prosty, jednoznaczny i odporny zakłócenia (układ sylab tworzących poszczególne słowa kodu nie powtarza się, nawet fragmentaryczna transmisja może być zrozumiana). 

 

Jego znajomość nie jest dla skoczka niezbędna, jednak warto wiedzieć co za dziwne rzeczy ten kierownik skoków do radia mówi. :)

 

W alfabecie tym litera S odpowiada słowu sierra, P  to papa. SP natomiast w międzynarodowym kodzie samolotowym, oznaczenie przynależności statków powietrznych do Polski. Skąd numer rejestracyjny większości samolotów latających na polskich strefach rozpoczyna się od liter SP właśnie, a z radia hasło sierra papa często możemy usłyszeć. :) 

 

 

PRZYDATNE PO ANGIELSKU

 

Już  w poprzednich kategoriach pojawiało się wiele słówek po angielsku. Nic dziwnego, większość spadochronowych nowinek przychodzi do nas ze Stanów i naturalnie nazwy ich zapożyczamy również na polskie strefy. Postanowiłam wyodrębnić jednak kilka słówek, których w Polsce raczej nie używamy z uwagi na ich polskie odpowiedniki, a które mogą przydać się na przykład na zagranicznej wycieczce. 

 

canopy - czasza spadochronu (main - główna, reserve - zapasowa)

drop zone - strefa spadochronowa, strefa zrzutu

exit order - kolejność wyjścia

fence - płot

handle - uchwyt 

holding area - strefa oczekiwania

landing pattern - runda do lądowania

left/right hand pattern - prawa/lewa runda do lądowania

landing area - miejsce do lądowania

kit - zestaw

load - wylot

packjob - układka

power lines - linie energetyczne

instructional rating - uprawienie instruktorskie. Można spotkać się także z użyciem samego rating. 

rig - sprzęt

wind direction - kierunek wiatru

windsock - rękaw

separations - separacje 

slot - miejsce, np. w samolocie (w związku z tym free slot - wolne miejsce w samolocie, no slots available - brak wolnych miejsc w samolocie). Slot to także miejsce danego skoczka w formacji. 

staff - załoga/pracownicy strefy

 

Please reload